Jerozolima

Małgorzata Mrozińska

Wiele jest na świecie miast skupiających w równej części wyznawców różnych religii. Jerozolima jako „Miasto Pokoju” mogłaby być dla nich wzorem do naśladowania. Stała się symbolem wojny religijno-terytorialnej pomiędzy Izraelczykami i Palestyńczykami. Ci pierwsi nie chcą odstąpić od stanowiska, że Jerozolima jest "odwieczną i niepodzielną stolicą narodu i państwa żydowskiego". Drudzy domagają się natomiast uznania ich prawa do wschodniej części miasta jako stolicy Autonomii Palestyńskiej.

Jerozolima jest dzisiaj oficjalnie stolicą Izraela, jednak większość państw świata nie uznaje tego faktu, starając się równocześnie pomóc w negocjacjach pomiędzy obydwoma krajami historycznie związanymi z Ziemią Świętą. Jak dotąd jednak wszelkie próby osiągnięcia kompromisu, którym byłoby podzielenie praw do ustanowienia Jerozolimy stolicą pomiędzy Izraelczyków i Palestyńczyków, kończą się fiaskiem. Konflikt o Jerozolimę odzwierciedla również wewnętrzne rozbicie tego miasta, pełnego paradoksów wynikających z przenikania się jego bogatej historii z wymogami współczesności.

Jerozolima położona jest malowniczo pośród gór Judei, rozciągających się pomiędzy Morzem Śródziemnym i Morzem Martwym. W mieście znajdują się najświętsze miejsca dla wyznawców trzech wielkich religii monoteistycznych: Chrześcijaństwa, Judaizmu oraz Islamu. Jego zwiedzanie warto rozpocząć od wyprawy na Górę Oliwną, skąd rozciąga się piękna panorama na Stare Miasto, wokół którego zbudowana została współczesna Jerozolima. W jego obrębie sąsiadują ze sobą trzy główne cele pielgrzymek wiernych z całego świata.

Najbardziej okazale prezentuje się połyskujący złotem i ozdobiony wersami z Koranu muzułmański meczet, zwany Kopułą na Skale. Jak głosi Koran, wielka skała była miejscem, z którego Mahomet wstąpił do raju podczas swej Nocnej Podróży. Ale skała symbolizuje również ważne wydarzenia dla Żydów i Chrześcijan – to tu według nich ma rozegrać się ostateczna walka przed drugim nadejściem Mesjasza. Muzułmanie wierzą zaś, że skała jest miejscem, gdzie Jezus i Mahdi – Mesjasz, wspólnie doprowadzą do zniszczenia szatana i nawrócenia na islam zarówno Żydów jak i Chrześcijan.

Pozbawieni przez wyznawców islamu Świątyni na Skale Żydzi musieli znaleźć sobie inne miejsce kultu. Stał się nim rozbudowany przez Heroda fragment świątyni Salomona, a raczej mur, który ją wzmacnia, zwany dzisiaj Ścianą Zachodnią lub Ścianą Płaczu. W czasie panowania jordańskiego, w latach 1948-67 Żydom nie wolno było tam przychodzić. Po Wojnie Sześciodniowej w 1967 r. arabskie osiedle w pobliżu Ściany Płaczu zostało rozebrane. Utworzono na nim wielki plac, który zgodnie z żydowską ortodoksyjną tradycją podzielono na część dla kobiet i część dla mężczyzn. Dzisiaj na placu odbywają się ceremonie religijne i uroczystości świeckie takie jak składanie przysięgi wojskowej przez żołnierzy izraelskich. Modlący się pod tu ludzie wkładają do otworów i szczelin między kamieniami muru karteczki z prośbami modlitewnymi.

Świętym miejscem pielgrzymek Chrześcijan jest w Jerozolimie Bazylika Grobu Świętego, zbudowana w miejscu, w którym Józef z Arymatei złożył ciało Jezusa do grobu. Znajduje się tam pięć ostatnich stacji Drogi Krzyżowej, której początkowy szlak biegnie uliczkami Starego Miasta. Odwiedzający miasto w piątek mają możliwość uczestniczenia w nabożeństwie „Via Dolorosa”, prowadzonym co tydzień przez Franciszkanów. Procesja rozpoczyna się na terenie twierdzy Antonia, gdzie według tradycji Jezus został skazany na śmierć. Po przeciwległej stronie drogi znajduje się kaplica drugiej stacji, wzięcia krzyża.

Wystrój trzeciej stacji ufundowali w czasie wojny polscy żołnierze z armii gen. Andersa. Umieszczoną tu rzeźbę Chrystusa upadającego pod krzyżem wykonał Tadeusz Zieliński. Jest on również autorem płaskorzeźby nad drzwiami kaplicy czwartej stacji, przedstawiającej spotkanie Jezusa z Matką. Począwszy od kaplicy piątej stacji Via Dolorosa zaczyna biec pod górę. Szósta stacja symbolizuje spotkanie z Weroniką. Siódma znajduje się na skrzyżowaniu z główną ulicą Starego Miasta, w jego ruchliwej części bazarowej. Znakiem rozpoznawczym stacji płaczących kobiet jest fragment kolumny poziomo wmurowany w ścianę domu. Żeby dostać się do dziewiątej stacji trzeba wrócić się do siódmej i bazarową ulicą skierować się na południe. Zawracanie świadczy o tym, że kiedyś te okolice były już poza murami miasta. Oparta w rogu ślepej uliczki, obok wejścia do koptyjskiego klasztoru stacja ta symbolizuje miejsce, gdzie Jezus upadł pod krzyżem po raz trzeci.

Następne stacje Drogi Krzyżowej znajdują się już pod dachem Bazyliki. Główną i ostatnią z nich jest Grób Chrystusa. Do małego, oświetlonego świecami miejsca pochówku schodzi się wąskimi schodkami. Osoby poszukujące w tym miejscu duchowych wrażeń powinny uzbroić się jednak w cierpliwość i wyrozumiałość. Zazwyczaj bowiem nawet najkrótsza kontemplacja przy grobie jest niemożliwa ze względu na wiecznie panujący w tym miejscu tłok i błyskające flesze aparatów. Obecnie bowiem żyjąca z turystyki Jerozolima otwarcie przelicza swoją trzy i pół tysięczną historię na pieniądze.